Rotterdam - Hij is net een paar dagen terug uit Polen, waar hij 65 kilometer van 'De Dodenmars' tussen Auschwitz en Wodzislaw heeft gelopen. Tijd om zijn film te monteren, heeft de Rotterdamse kunstenaar Erik Van Loon nog niet gehad. ,,Maar ik denk niet dat er veel uit hoeft. Ik wilde de hele route filmen en dat heb ik gedaan. Het is iets meer dan elf uur film. Eén keer heb ik een kwartier gemist omdat de batterij van de videocamera leeg bleek. . Moest ik dat hele eind teruglopen.''

Elf uur in je eentje wandelen door een winters, grauw en verlaten stuk Polen. Dezelfde weg die 58.000 gevangenen in januari 1945 in bittere kou hebben moeten afleggen. Lopen langs plekken waar zo'n 20.000 mensen zijn gestorven. Door uitputting, honger, kou, koelbloedige executies langs de kant van de weg. Waarom deze megawandeling, een route langs dood en verderf? Alsof een bezoek aan de overblijfselen van Auschwitz-Birkenau de waanzin van de holocaust nog niet duidelijk genoeg maakt.

De 33-jarige Rotterdammer knikt instemmend. Het bezoek aan het museum en de resten van het vernietigingskamp met de opgeblazen gaskamers en verbrandingsovens heeft hem inderdaad erg aangrepen. ,,Het sterkte mij in de opvatting dat racisme nergens toe leidt.'' Toch wilde hij ook de route lopen. De Dodenmars waar hij tot voor kort nooit eerder van had gehoord. Bij het samenstellen van het dansdrieluik 'Alleen. Oorlog. Bevrijd' van het Vrijheidsballet Vrij in 2003 stuitte hij als artistiek leider op de mars die de Auschwitz-gevangenen kort voor de bevrijding moesten afleggen.''

In het Joods Historisch Museum in Amsterdam bekeek hij 33 videobanden met getuigenissen van Nederlandse overlevenden over die barre tocht. ,,Stuk voor stuk hele akelige verhalen. Toen wist ik: die dodenmars móét in mijn voorstelling. Een lastig onderwerp. Ik wil niet aangevallen worden dat ik er te gemakkelijk over doe. Zo van: die heeft even op zijn zolderkamertje een stuk over de dodenmars bedacht. Ik wilde weten wat het was, hoe het was.''

Vorig jaar januari liep Ron de 65 kilometer naar Wodzislaw voor de eerste keer. ,,Samen met nog iemand die mij heeft gefilmd. Daar was ik achteraf niet gelukkig mee. Het was een film geworden vanuit het nazi-perspectief: je zag mij lopen. Vandaar dat ik dit jaar ben teruggegaan en de dodenmars vanuit het standpunt van de slachtoffers heb gefilmd. Met een camera om mijn nek. Je ziet dus alleen de weg, de route. Langs weilanden en huizen. Ik ben anoniem. Ik doe er niet toe. Het is een monument voor de vele slachtoffers. Aan hen wil ik deze film opdragen.''

Van Loon liep de route alleen, maar kreeg hulp van twee vrienden, Mischa van Vlaardingen en Camilio van Lenteren, die hem volgden in de auto. De eerste dag, 17 februari, legde hij 35 kilometer af, de dag daarna 30 kilometer. Van zonsopgang tot zonsondergang, net zoals 60 jaar geleden. Met dit verschil dat het vorige week net een paar graden onder nul was en destijds -20 graden. ,,Het was voor mij al zwaar. Ik ben maar even gestopt. Voor wat warme thee en een mandarijn. Ik wilde door. Het heeft veel indruk om me gemaakt.''

De beeldend kunstenaar, die in een 'vorig leven' bedrijfseconoom was, verafschuwt oorlog en is nog iedere dag dankbaar voor het feit dat hij in vrijheid is geboren. Vandaar ook zijn betrokkenheid bij het dansproject. De dansers zijn al gevonden, het scenario is af, maar er is één probleem: geld. Daarvan is er nog niet genoeg, ondanks bijdragen van verschillende cultuurfondsen.

Van Loon hoopt nog steeds dat het drieluik in augustus 2005 in première kan gaan, op de dag dat Japan capituleerde en de Tweede Wereldoorlog officieel ten einde kwam, maar hij ziet het somber in. ,,Ik vrees dat we binnenkort de voorbereidingen moeten stoppen. Dat zou heel erg zonde zijn, maar kennelijk is het financieel niet het juiste moment. Daarom ben ik zo blij met dit document. Dat is er in ieder geval uit voortgekomen.Ik hoop dat mensen even stil willen staan bij de film en er hun gedachten bij vormen. We leven weer in een rare tijd, de fobie voor de islam, oorlogen. Waar leidt dat toe?''

De 'stiltereportage' van de Dodenmars wordt vandaag (tot 16.00 uur) en morgen (10.00 tot 15.00 uur) in twee delen vertoond op de vierde verdieping in de Centrale Bibliotheek aan de Binnenrotte. Erik Van Loon is beide dagen aanwezig voor verdere vragen of informatie.