Erik Van Loon
Art Change The World

PUBLICATIONS
Introduction | 1999 | 2000-2009 | 2010-2011 | Resume | Video | Speeches


 

 


Check Also:
 

Vrijheid stopt niet bij landsgrenzen

Het werk heet '60'. Een getal dat dit jaar symbool staat voor 60 jaar Nederland bevrijd. Het Rotterdams Dagblad vroeg de Rotterdamse beeldend kunstenaar Erik Van Loon een kunstwerk te maken over dat thema.

Het resultaat siert de voorpagina van dit katern. De verschrikkingen van de oorlog, met daarnaast de verleidingen van de vrijheid.

Erik Van Loon draagt niet de last van de oorlog met zich mee. Verre van zelfs. „Ik ben van 1971, een na-oorlogskind. Mijn ouders, dat zijn oorlogskinderen. Maar zelfs zij weten amper nog wat oorlog is." En als je de oorlog niet hebt gekend, weet je eigenlijk ook niet wat vrijheid betekent, vindt Van Loon.


Erik Van Loon: Wat weet ik eigenlijk van vrij zijn als ik niet weet wat het is in oorlog te moeten leven? Vrijheid is voor mij de normaalste zaak van de wereld. Gelijk het inademen van gezonde lucht. Pas als die lucht vergiftigd is, komt je vrijheid in het geding".

Toch houden oorlog en vrede Van Loon in de ban. Het is geen obsessie voor hem, maar het tragisch denken en handelen van de hedendaagse mens komt herhaaldelijk in zijn werk terug. Wat hij, als vrij kunstenaar, vooral wil, is vrijheid communiceren. Hoe het is vrij te leven, vrij te werken, vrij te presteren„En dat houdt niet op bij de landsgrenzen. Vrijheid is een universeel begrip

Hij heeft een film gemaakt, stap voor stap de voettocht verbeeldend die 58.000 Auschwitz-gevangenen gedwongen werden te maken in de laatste dagen van de winter. Een dodenmars naar hun te werkstelling in Wodzistawia; elf uur lang in de snijdende kou; eenderde over ontbleed nog tijdens de barre tocht.

Van Loon liep de route zelf, nam een camera mee en filmde ‘Á Victim’s Perspective’. Ee zwart wit film van een angstaanjagende monotonie, met het vooruitzicht van een schacht naar de dood. In januari al te zien geweest, binnenkort ook internationaal in premiere op een in San Francisco, en later vrijwel zeker in Sao Paolo en Melbourne.

Er zijn ook zijn 'Vrijheidsballetten’. Een dansvoorstelling, waarin vrijheid wordt uitgedrukt in beweging. Een ambitieus project, dat in september zijn opvoering had moeten krijgen, maar waarvoor tot zijn grote spijt – het geld ontbreekt. Er waren subsidies, maar niet toereikend. Een eigen kunstzinnige folderactie in het gebied rond Arnhem had niet de gewenste respons. Ik kreeg zelfs dreigbrieven.” Zegt hij teleurgesteld.

Contrast

En nu dan '60'. Een schilderij, waarin het contrast van oorlog en vrijheid centraal staat. „De opdracht was: Bevrijding. Maar wat weet ik eigenlijk van vrij zijn als ik niet weet wat het is in oorlog te moeten leven? Vrijheid is voor mij de normaalste zaak van de wereld. Gelijk het inademen van gezonde lucht. Pas als die lucht vergiftigd is, komt je vrijheid in het geding".

„Vrijheid is voor mijn generatie is vanzelfsprekende Ik kan doen wal ik wil, ben alleen afhankelijk van de economie. Die vrijheid biedt mij tal van kansen,  kansen die ik ik zelfmoet zien te grijpen. Maar ik zou nooit hetzelfde kunnen presteren als ik zou leven in gevangenschap,  in onderdrukking, in oorlog."

Die twee werelden heeft Van Lood willen vastleggen in zijn schilderij '60 Jaar Bevrijding'. Hij heeft een tweedeling gemaakt, links en rechts, opgebouwd uil tal van herkenbare elementen, symbool staand voor het toen en nu, voor het oorlogsleed en de jaren van Nederlandse vrijheid.

„Ik ben van bestaande beelden uitgegaan, heb die verwerkt in een schouwtoneel. Ze spelen zich af onder een zwaar zwerk, enerzijds  dreigend als de verschroeiende rode brandlucht van Chabot boven Rotterdam, anderzijds als een Barnett Newman-achtig oranje. Het vliegtuig brengt bommen, voedsel en verkeer van mensen en goederen."

In het midden, op de voorgrond, loopt, danst, vlucht het Vietnamese meisje Phan Thi Kim Phuc (9), dat door een napaimbom is getroffen. Ontredderd en weerloos, met brandwonden overdekt, een weerzinwekkend beeld. „Het is een foto van 1973, zo ongeveer in het midden tussen 1945 en 2005; een beeld dat velen anders tegen de moderne oorlog heeft doen aankijken, ook Amerikanen." Kim Phuc is de brug tussen toen en nu.

Links

Links, het toen, vooral in voorstelling uit Rollerdam 1940-’45. Van Loon: De molen aan het Oostplein die overeind bleef omdat de wieken van stadsbrand wegmaalden, De daken van Loods 24 waar vandaan 12.000 joodse Rotterdammers op transport zijn gezet. De Boijmanstoren, die het redde; de Laurenskerk die zwaar werd getroften, de huizen die werden weggebombardeerd en waarin bijna duizend slachtoffers vielen, de jongen die op de Oppert werd gevonden - horloge gestopt op half drie. Het geraamte van de oude Delftsche Poort. In zwart, wit en grijs, zoals bij Picasso's Guernica."

De oorlog wordt gemarkeerd door net oorlogsmonument in Westerbork, kamp waar 102.000 mensen het leven lieten; uitgedrukt in 102.000 steentjes. De ene rail kromt omhoog, de rail is doodlopend, voor altijd. De andere rail biedt bij Van Loon wel uitkomst: leidt de weg van een nieuwe toekomst, bevrijdt.

Rechts   

Rechts, het nu, met beelden van vooruitgang en toenadering. Je ziet eerst de dodenakker, het kruisveld van stalingrad tot Normandië, oneindige rijen kruisen op een rood veld, boven rijdt een trein de miljoenen slachtoffers van het nazi-regime. Maar rechts daarnaast en daarboven is de nieuwe wereld, met al zijn feilen, maar toch ook met optimisme."

„Op de voormalige Berlijnse Muur geven Gorbatsjov en Honnecker elkaar een zoen. Je ziet Che Guevara, toch ook een rolmodel voor vrijheidsstrijd. De eerste maanlanding die het oneindige nu van de vliegtuigindustrie, de tv en de computers heeft ingeleid; de pop-art vrouw met de panty's, de candy's en de stofzuiger. Het mannetje dat Nelson Mandela de hand reikt; Free South Africa van Keith Haring, de boze oorlogsveteraan uit de Oliver Stone film; de vredesduiven van Escher; de Peace-vlag, de UN vlag, bloemen boven Dance Valley, vlinders, luchtballonnen, de Euromast, het gebouw van Nationale Nederlanden."

De vrolijke kleuren overheersen in het Nieuwe Nu. Zestig jaar vrijheid heeft toch wel iets opgeleverd. Van Loon: „Ik weet drieëndertig jaar lang niet anders dan in vrijheid te leven. De nieuwe dreiging, het terrorisme, heb ik erbuiten gelatin, natuurlijk zijn er andere continenten, andere culturen; Afrika, het Midden-Oosten, Azie –zyn niet vrij. Maar ik wil uitgaan van optimisme. Dat is het enige aanvaardbare voor vooruitgang."

Erik Van Loon Signeert 60

Erik Van Loon signeert komende weekeinde de krantenversie van zijn schilderij '60'  in het Historisch Museum Rotterdam. Iedereen die de pagina meeneemt, krijgt Van Loons handtekening, en daarmee een uniek exemplaar.

In het museum wordt ook zijn film 'A Victim's Perspective' gedraaid. "Het is  niet de bedoeling dat elf uur lang achtereen naar de film wordt gekeken, maar er een paar minuten bij stilstaan, levert al genoeg en huiver."

Bezoekers kunnen die dag ook intekenen op het fotoboek '555', dat Van Loon morgen lanceert. Voor '555' heeft Van Loon tijdens zijn laatste bezoek aan Polen om de vijf stappen een foto gemaakt met denkbeeldig zijn rug tegen de muur.

Zondag gaat het museum nog verder terug naar de oorlogsjaren met onder meer lezingen, films, muziek, literatuur en rondleidingen of introcducties door de samenstellers van de tentoonstellingen over '40-'45. Eetontwerpstudio Proef maakt hapjes geinspireerd op door het Oorlogs Verzets Museum verzamelde recepten. Deelname aan de historische dag kost 5 euro, inclusief entree.

Het Historisch Museum/Schielandshuis is zaterdag open van 11.00-17.00 en zondag van 12.00-18.00 uur.  

>> Learn more about Erik Van Loon and his art via the following publications (most in Dutch).

        Erik Van Loon Past (2001-2010) Past (2011-2020) Present Mass Media Art Beyond Art
        Blog
        Contact
        Press
        Publications
        Buy & Support
Reconstruction
2020 : An art odyssey
A Victim's Perspective
Art Unites Europe
Paintings
Drawings
Photo
Miscellaneous
The Kineticus
House Tree Animal
Freedomballet FREE
The Photo

Dutch Fish
I Will Win
Fight For Love
Demagogue
60
Workshops
Art Garden
Sister Cities
Art Party
Aquarius